"Lương thấp, không đình công mới là lạ!"

Cả ngày 5/10, TVQH tập trung thảo luận về các vấn đề liên quan đến lao động, công đoàn.

(DVT.vn) - Nhiều thành viên Ủy ban thường vụ Quốc hội cảnh báo, tiền lương không hợp lý chính là cội nguồn mọi xung đột trong quan hệ lao động. 

 

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến thẩm định của Bộ Lao động - Thương binh và xã hội, nguyên nhân các cuộc đình công trong thời gian qua là do tiền lương, thu nhập của người lao động thấp và không đủ trang trải các nhu cầu cơ bản đặc biệt là trong bối cảnh giá cả sinh hoạt tăng cao những năm gần đây.

Có tới 80% yêu sách đình công của người lao động xuất phát từ các vấn đề liên quan đến tiền lương, thưởng và tăng mức ăn giữa ca.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Các vấn đề xã hội cũng nhấn mạnh tiền lương là vấn đề cơ bản nhất, cần được chú trọng trong dự án Bộ luật Lao động. Bởi đây là vấn đề có tính chất quyết định trong các quy định về tiêu chuẩn lao động, có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người lao động, là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình hình tranh chấp lao động, đình công đang diễn ra phức tạp hiện nay.

Trước đó, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và nhiều chuyên gia cũng nhận định "tiền lương là căn nguyên của những xung đột xảy ra giữa người lao động và người sử dụng lao động và thường trở thành quan tâm chính của thương lượng tập thể trên toàn thế giới".

Tiền lương tối thiểu phải hướng đến bảo vệ người lao động dễ bị tổn thương

Ủy ban Các vấn đề xã hội khẳng định, quan điểm xuyên suốt trong quá trình thực hiện cải cách chế độ tiền lương nói chung và sửa đổi vấn đề tiền lương trong Bộ luật Lao động nói riêng đó là "Đẩy mạnh phát triển thị trường lao động. Tiền lương, tiền công phải được coi là giá cả sức lao động, được hình thành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước"

Tiền lương tối thiểu phải hướng đến mục tiêu bảo vệ người lao động dễ bị tổn thương, về bản chất là mức sống tối thiểu.

Tuy nhiên, kinh nghiệm của nhiều nước cho thấy, việc công bố mức lương tối thiểu chỉ ảnh hưởng đến khoảng 10-20% người lao động thuộc nhóm có mức lương thấp nhất, làm việc ở những ngành, nghề yếu thế.

Trong khi đó, thông tin từ Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, mức lương mà người lao động thực nhận hiện nay ở các doanh nghiệp chỉ đáp ứng khoảng 60-70% nhu cầu sống tối thiểu.

Phát biểu trước UBTV, Chủ nhiệm Trương Thị Mai gay gắt, "lương thấp, điều kiện lao động không đảm bảo, không đình công mới là lạ!".

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, an ninh Nguyễn Kim Khoa cũng nhấn mạnh, vấn đề tiền lương, tiền công phải là vấn đề lớn nhất trong dự thảo Bộ luật, vì mục tiêu của người lao động cuối cùng cũng để có một chế độ tiền lương tiền công hợp lý.

Ông cảnh báo, nếu không giải quyết căn cơ thì tất cả những bức xúc và các vấn đề đình công, bãi công, lãn công sẽ còn tiếp tục.

Phải khắc phục lương cao bất hợp lý ở các Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước

Chủ nhiệm Khoa cũng đề cập đến tình trạng nhiều doanh nghiệp nước ngoài lợi dụng lao động giá rẻ ở Việt Nam để kiếm lợi. Trong khi đó, tại những tập đoàn, tổng công ty Nhà nước kinh doanh không hiệu quả nhưng đề xuất thưởng lại lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Thực tế, ở nước ta vẫn còn có sự bất bình đẳng trong các quy định về tiền lương tối thiểu, nguyên tắc xây dựng định mức, thang lương, bảng lương giữa các loại hình doanh nghiệp.

Theo đánh giá của chuyên gia ILO Chang Hee Lee, Việt Nam là nước duy nhất trên thế giới còn xác định mức lương tối thiểu theo thành phần sở hữu, do đó dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh giữa người lao động cùng làm một công việc nhưng mức lương lại khác nhau do không cùng loại hình doanh nghiệp.

Trong khi đó lại chưa có cơ chế kiểm soát hữu hiệu về việc trả lương trong các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối. Mức lương đối với một số nhân sự cao cấp của doanh nghiệp nhà nước quá cao trong, trong khi hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp thấp là điều gây bức xúc cho dư luận. Câu chuyện này đã từng xảy ra với Tổng công ty kinh doanh vốn nhà nước SCIC, Công ty cổ phần hàng không Jetstar, Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Vinashin...

Do đó, có ý kiến cho rằng, Chính phủ sẽ phải sửa đổi cơ bản hệ thống thang bảng lương của doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp này trên thị trường.

Bên cạnh đó, nên giao cho doanh nghiệp điều chỉnh mức lương tối thiểu áp dụng trong doanh nghiệp căn cứ cơ quan thống kê công bố mức tăng chỉ số giá tiêu dùng và sau khi tham khảo ý kiến công đoàn cơ sở, không phải chờ quyết định Chính phủ.

Ngoài ra, dự thảo Bộ Luật cũng cần giải quyết được những điểm chưa thống nhất về tiền lương để đóng BHXH, tiền lương để quyết toán với cơ quan thuế và tiền lương thực nhận của người lao động.

Thực tế cho thấy, trong mỗi doanh nghiệp đang tồn tại 3 loại lương : một chỉ để tham gia BHXH và giải quyết chế độ chính sách, một để quyết toán thuế và một để chi trả thực tế cho người lao động hàng tháng. Điều này gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý chính sách lương đối với doanh nghiệp.

Tại kỳ họp lần thứ 2 diễn ra cuối tháng này, Quốc hội sẽ cho ý kiến lần đầu về Bộ luật Lao động (sửa đổi) để khi ban hành, quyền lợi người lao động sẽ được bảo vệ một cách tối đa và giải quyết được những vấn đề bức xúc đang nảy sinh ngày càng nhiều trong bối cảnh hiện nay.

Nguồn :http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=99808045102364353&postID=5423039688617153791

Bài, ảnh: Bích Diệp